Dagboek uit Oezbekistan (7): Tussen verleden en toekomst

Boechara
1 oktober 2018

Vandaag is de delegatie met een busje van Samarkand naar Boechara gereden, een rit van bijna 300 kilometer. Een nogal inspannende bezigheid, want de kwaliteit van het asfalt laat flink te wensen over. Het busje lijkt soms wel een kermisattractie, zo hard schudden de inzittenden heen en weer.

De snelweg vertelt ongewild ook het verhaal van Oezbekistan.
We zien het verleden nog glimmeren. Door de vele ezelskarretjes die rijdend over deze vierbaansweg hun lading gras of katoen torsen alsof het de 19e eeuw is. Nog niet iedereen berijdt de snelweg naar de toekomst op de juiste manier, zo concluderen we. Dat geldt zelfs letterlijk voor vier kereltjes van een jaar of tien die met hun ezelskar tegen het verkeer inrijden, terwijl de vrachtwagens hen rakelings passeren. Ze schateren het gevaar weg.

De weg vertelt ons ook van het heden. We zien veel bloeiende katoenvelden die al vijftig jaar zorgen voor buitenlandse deviezen. De delegatie ziet ook verschillende plukploegen, waarbij steeds zo’n veertig plukkers, gekleed in felkleurige gewaden, de vrachtwagens vullen. Het katoen is een erfenis van de oude Sovjet-Unie, die rivieren groter dan de Rijn hebben omgelegd voor de noodzakelijke irrigatie.

Maar naast deviezen heeft het katoen Oezbekistan ook een grote milieu-kopzorg gebracht. Hele delen van het land zijn onbruikbaar geworden door het katoen, vooral door het oprukken van de verzilting, een indirect gevolg van het omleggen van de rivieren. Het katoen is dus niet enkel een zegen.

Bij het heden horen nog twee observaties. De stapels meloenen die overal te koop liggen. Daarvoor geldt net als voor de katoen: dat zou je toch niet moeten willen in een land dat er van nature te droog voor is. En ten slotte: langs de 297 kilometer lange weg is vrijwel geen wegrestaurant te bekennen.

De toekomst zien we echter ook. Niet alleen in de asfaltmachines die de weg spoedig naar een hoger plan zullen tillen, maar zeker ook in de vrachtwagens uit soms verre buitenlanden. Zo zien we verschillende trucks uit Kazachstan en Turkije. Bovendien zijn de Oezbeken in elke stad onderweg aan het bouwen. Het geld is hier gaan rrrrollen.

En last but not least: de president heeft per decreet alle road-blocks opgegeven. We zien nog de versperringen staan, die tot voor kort alle verkeer tot stilstand bracht om letterlijk iedere passant te controleren, maar onze bus mag zonder tempo te verminderen doorrijden.

Een betere metafoor dat Oezbekistan anno 2018 vooruit wil zien we vandaag niet.